نوشته حاضر ترجمه ای است از prevent diabetes problems: keep your eyes healthy

که از انتشارات انجمن سلامت ملی امریکا ( National institutes of health) است.

این کتابچه(booklet) چهارمین شماره از مجموعه ای ۷ جلدی در مورد دیابت است که انجمن سلامت امریکا منتشر کرده است.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پیشگیری از عوارض دیابت:

چشمانتان را سالم نگه دارید

فهرست

  1. عوارض دیابت چه هستند؟
  2. هر روز چه کاری باید انجام دهم تا با دیابت سالم باشم؟
  3. برای جلوگیری از مشکلات چشم ناشی از دیابت چه کاری می توانم انجام دهم؟
  4. دیابت چگونه به چشمان من اسیب می رساند؟
  5. دیابت چگونه به شبکیه چشمانم اسیب میرساند؟
  6. اگر مشکلات شبکیه ناشی از دیابت حادتر شوند چه اتفاقی خواهد افتاد؟
  7. در مورد مشکلات شبکیه ناشی از دیابت چه کاری میتوانم انجام دهم؟
  8. چگونه متوجه شوم که شبکیه ام در اثر دیابت اسیب دیده است؟
  9. آیا دیابت باعث مشکلات دیگر در چشم میشود؟

----------------------------------------------------------------------------

  1. عوارض دیابت چه هستند؟

وجود مقدار زیادی گلوکز(قند) در خون برای مدتی طولانی میتواند باعث عوارض دیابت شود. این مقدار زیاد گلوکز میتواند به بسیاری از قسمتهای بدن آسیب برساند، ازجمله : قلب، رگها، چشمها و کلیه ها.

بیماری قلب و رگها میتواند منجر به حملات قلبی و سکته شود. شما میتوانید کارهای زیادی برای جلوگیری یا کند کردن(به تاخیر انداختن) عوارض ناشی از دیابت انجام دهید.

----------------------------------------------------------------------------

۲. هر روز چه کاری باید انجام دهم تا با دیابت سالم باشم؟

  • از برنامه غذایی سالمی که خودتان با پزشکتان یا متخصص تغذیه طرح کرده اید استفاده کنید.
  • اکثر روزها ۳۰ دقیقه فعالیت کنید.از پزشک خود در مورد اینکه چه فعالیت ورزشی مناسب شماست سوال کنید.
  • داروهای دیابت خود را هر روز در یک وقت مشخص مصرف کنید.
  • هر روز قند خون خود را کنترل کنیدو آنرا در دفترچه ای یادداشت کنید.
  • هر روز پاهای خود را برای بریدگی(cuts) ،تاول(blisters) ،جراحت (sores) ، تورم (swelling)، قرمزی (redness) یا جراحت ناخنهای پا (sore toenails) بررسی کنید.
  • دندانهای خود را هر روز مسواک زده و از نخ دندان استفاده کنید.
  • سیگار نکشید.

-----------------------------------------------------------------------------

۳.برای جلوگیری از مشکلات چشم ناشی از دیابت چه کاری می توانم انجام دهم؟

  • تا جایی که میتوانید قند خونتان را در حد نرمال نگه دارید.
  • سالی یک بار به چشم پزشک مراجعه کنید. حتی اگر بینایی شما مشکلی ندارد باز به پزشک مراجعه کنید پزشکتان برای بزرگ کردن قسمت سیاه چشمتان(مردمک) از قطره استفاده میکند. به این عمل گشاد کردن (dilating) مردمک کویند که به پزشکتان اجازه می دهد که شت چشمتان را ببیند. یافتن زود هنگام مشکلات چشم و درمان فوری آن کمک میکند تا از مشکلات جدی بیشتر در آینده جلوگیری شود.

dilated eye

  • از چشم پزشک خود بخواهید که چشم شما را از نظر علائم آب مروارید (cataracts) و آب سیاه (glaucoma) بررسی کند{در ادامه در مورد این دو عارضه اطلاعات بیشتری خواهد آمد}.
  • اگر حامله هستید و دیابت دارید در طول سه ماهه اول حاملگی به چشم پزشک مراجعه کنید.
  • اگر قصد دارید حامله شوید با پزشک خود در مورد لزوم معاینه چشمتان سوال کنید.
  • سیگار نکشید.

چشم سالم

-----------------------------------------------------------------------------

۴. دیابت چگونه به چشمان من اسیب می رساند؟

قند (گلوکز) خون و فشار خون بالای ناشی از دیابت می تواند به ۴ قسمت از چشمتان آسیب برساند.

  1. شبکیه (retina). شبکیه پرده ای است در پشت چشمتان. وظیفه شبکیه حس (sense) کردن نوری است که به چشمتان وارد می شود.
  2. زجاجیه (vitreous). زجاجیه مایع ژله مانند شفافی است که داخل(پشت) چشم را پر می کند.
  3. عدسی (lens). عدسی در جلو چشم قرار دارد و نور را بر روی شبکیه متمرکز میکند.
  4. عصب بینایی (optic nerve). عصب بینایی مهمترین عصب چشم به مغز است.

-----------------------------------------------------------------------------

۵. دیابت چگونه به شبکیه چشمانم اسیب میرساند؟

تخریب شبکیه به آرامی اتفاق می افتد، شبکیه شما دارای رگهای خونی بسیار کوچکی است که به راحتی آسیب می بینند. قند خون و فشار خون بالا در دراز مدت میتواند به این مویرگها آسیب برساند.

ابتدا این رگهای کوچک ورم (swell) کرده و ضعیف می شوند سپس بعضی از رگها مصدود شده و مانع از خون رسانی کافی می شوند( خون کمی عبور میکند) در ابتدا ممکن است در اثر این تغییرات ضعفی در دیدتان(بیناایی) به وجود نیاید و این همان دلیلی است که که شما نیاز به معاینه چشمتان دارید حتی اگر دیدتان خوب باشد.

رتینوپاتب دیابتی ( diabetic retinopathy) اصطلاح پزشکی برای اغلب مشکلات رایج چشم ناشی از دیابت است.

چشم اسیب دیده

-----------------------------------------------------------------------------

۶. اگر مشکلات شبکیه ناشی از دیابت حادتر شوند چه اتفاقی خواهد افتاد؟

هنگامی که مشکلات شبکیه ناشی از دیابت حادتر شوند رگهای جدیدی می رویند، این رگهای جدید ضعیف اند و به راحتی می شکنند و خون را وارد زجاجیه چشمتان میکنند. نفوذ کردن خون مانع از رسیدن نور به شبکیه میشود.

ممکن است هاله ای از لکه ها ( floating spots) یا تقریبا تاریکی کامل ببینید. گاهی اوقات خون خود به خود خارج میشود{از زجاجیه}. اما ممکن است برای خارج کردن آن نیاز به عمل جراحی داشته باشید .

در طول سالها رگهای ضعیف ورم کرده و میتوانند به صورت جای زخم التیام یافته در آیند و شبکیه را از چشم جدا (pull) کنند. اگر شبکیه جدا شود {از چشم} ممکن است لکه ها یا نور های آنی (flashing lights) ببینید.

ممکن است احساس کنید روی چیزی که به آن نگاه می کنید پرده ای کشیده شده است. شبکیه جدا شده ( detached retina) اگر فورا درمان نشود میتواند باعث کم بینایی یا نا بینایی شود.

اگر مشکلی در بینایی دارید یا تغییری اتفاقی در دیدتان ایجاد شده است فورا با پزشک خود تماس بگیرید.

-----------------------------------------------------------------------------

۷. در مورد مشکلات شبکیه ناشی از دیابت چه کاری میتوانم انجام دهم؟

ابتدا قند و فشار خونتان را تا آنجایی که می توانید در حد نرمال نگه دارید.

ممکن است پزشکتان درمان با لیزر را به شما پیشنهاد دهد و این حالتی است که یک پرتو (beam) نور به داخل شبکیه چشم آسیب دیده نشانه می رود. پرتو نور جلو خون ریزی رگها را می گیرد. پرتو نور {لیزر} قادر است جلو خون ریزی و تراوش مایع به داخل زجاجیه را بگیرد. درمان با لیزر باعث کند کردن ( به تاخیرانداختن) افت دید (loss of sight) میشود.

درمان  با لیزر

عکس واقعی از چشمی که با لیزر درمان شده است

مقدار زیادی خون به داخل زجاجیه نفوذ کرده و بینایی تان را ضعیف کرده است. چشم پزشکتان ممکن است پیشنهاد یک عمل جراحی موسوم به ویترکتومی ( vitrectomy) را بدهد. ویترکتومی خون و مایعات وارد شده به زجاجیه چشمتان را برمی دارد سپس مایع شفاف {تمیز} به داخل چشمتان بازگردانده میشود. جراحی اغلب بینایی تان را بهتر می کند.

-----------------------------------------------------------------------------

۸. چگونه متوجه شوم که شبکیه ام در اثر دیابت اسیب دیده است؟

ممکن است شما هیچیک از علائم آسیب شبکیه را نداشته یا ممکن است که یکی یا چند تا از آن علائم را داشته باشید.

  • دید دوگانه یا مات ( blurry or double vision)

  • حلقه ها (rings)، نورهای آنی (flashing lights) یا لکه های سفید (blank spots)
  • لکه های تاریک یا هاله ای ( floating)
  • درد یا فشار در یکی یا هر دو چشمتان
  • مشکل در دیدن اجسامی که در سمت گوشه چشمتان هستند.

-----------------------------------------------------------------------------

۹.آیا دیابت باعث مشکلات دیگر در چشم میشود؟

بله. ممکن است دچار دو مشکل دیگر شوید: آب مروارید (cataracts) و آب سیاه (glaucoma). افراد غیر دیابتی نیز ممکن است به این مشکلات دچار شوند اما اغلب دیابتیها در سنین جوانی به این مشکلات دچار می شوند.

  • آب مروارید لکه ای(cloud) است بر روی عدسی (lens) چشمتان که معمولا شفاف (روشن) است. عدسی نور را بر روی شبکیه متمرکز می کند. آب مروارید باعث می شود هر چیزی را که می بینید تیره (cloudy) به نظر برسد. برای برداشتن آب مروارید نیاز به عمل جراحی دارید. در طول عمل جراحی عدسی تان خارج شده و یک لنز پلاستیکی، شبیه یک لنز چشمی (contact lens) جایگزین می شود. لنز پلاستیکی برای همیشه در داخل چشم تان باقی می ماند. جراحی آب مروارید کمکتان می کند دوباره واضح ببینید.
  • آب سیاه (glaucoma) در اثر افزایش فشار در چشم ایجاد می شود. در طول زمان این فشار به عصب بینایی (مهمترین عصب چشم) آسیب می رساند. آسیب ابتدا باعث تضعیف دید در گوشه های چشم تان می شود. درمان آب سیاه معمولا ساده است. چشم پزشکتان قطره مخصوصی برای کاهش فشار خون در چشم به شما می دهد که باید هر روز آن را استفاده کنید. یا ممکن است چشم پزشکتان از شما بخواهد عمل جراحی لیزر انجام دهید.

-----------------------------------------------------------------------------

ترجمه و ویرایش: سرکو یعقوبی

منبع: http://diabetes.niddk.nih.gov